Темир усталардын катарлары

Темир усталардын катарлары миң жыл мурункудай эле Ак-Бууранын жээгинде, эски базардын эң колориттүү бөлүгүндө жайгашкан. Ар бир күнү эртең менен бул жерден дөшүгө тийген балканын катуу үндөрү угулат. Темир устачылык көп жылдык салт менен көбөйгөн тактык, эпчилдик жана чыдамкайлуулукту талап кылат, бул сапаттарсыз темир уста болууга болбойт.

Ар бир сокку керектүү чекитке жасалышы керек. Чынында темир устанын бир балкасынын салмагы орточо эсеп менен үч килограмды түзөт, ал эми сапаттуу буюм жасоо үчүн кеминде миң сокку урулушу керек.

Оштук темир усталар көп санда чыгуучу буюмдарды жана жеке буюмдарды жасашат.  Алар кичине кетмен, чоң кетмен, кычкач, кол орок, балта, чалгы, айры, мык, така жана курулуш дүкөндөрүнөн таба албай турган жергиликтүү дыйкандарга керектүү башка көптөгөн буюмдарды жасашат. Кафелер үчүн чоң мантыкаскандарды жана чайханалар эле эмес, шаар тугундары да сатып алуучу көлөмдүү самоорлорду да жасашат. Кыргызстандагы эң даамдуу самсаларды жасай алган жергиликтүү ашпозчуларга керек болгон атайын буюмдарды темир усталар гана жасай алышат!

Оштун темир усталарынын таанымал буюмдарынын ичинде белгилүү бычактар өзгөчө орунду ээлейт. Бул кооз саймаланган бычактарды жасоо үчүн бир нече күн керектелет, ал эми бычактын мизин туура курчутууну уста жылдар бою үйрөнөт. Жергиликтүү темир усталарда сатыла турган даяр буюмдар дайыма болот. Бирок, алардын сатуудан баш тартып, аярлап сактаган бычактары да бар.

Мурун дээрлик ар бир бой жеткен эркек кишинин атайын куурунда булгаары салгычка салынган бычак илинип жүрчү, алар бул бычактар менен эт бөлүшүп, малдарды союшкан.

Мындай бычактардын сабын салттуу түрдө топоздун мүйүзүнөн жасашып, аны баалуу жана жарым-жартылай баалуу асыл таштар менен кооздошкон. Бычактын мизине ыйык жазуунун цитаталарын чегишип, этникалык стилдеги оюуларды жана устанын аты-жөнүн түшүрүшкөн.

Темир усталар – эски базардын салттарын сактоочулар. Алар кайсы мезгилге жана башкаруучуга карабастан, өз иштерин улантып келишет.