Кол өнөрчүлөр кварталы

Оштогу сүрөтчүлөрдүн шаардагы эң сүйүктүү кварталдарынын бири. Жергиликтүү пейзажисттердин арасында Сулайман-Тоодон кийинки эң белгилүү локация. Илгери мечит жана медреселер көп болгондугуна байланыштуу, Оштун бул бөлүгү кээде “шейхтердин кварталы” деп аталчу.

Бүгүнкү күндө бул көчө Оштун тарыхый районунда жайгашкан кол өнөрчүлөрдүн көчөсү. Качандыр бир кезде бул көчө Алебастров көчөсү болгон, анткени буга жакын жерде акиташ менен алебастр казышкан. 2009-жылдан тартып, ага оштук кол өнөрчүлөрдүн ысымы ыйгарылган.

Бул көчөдө жүздөгөн жылдар мурункудай эле Ак-Буурадан башталган Жупас-Арык суусу агат. 1960-1970-жылдары борбордук көчөлөрдү жана жаңы көчөлөрдү куруу убагында Жупас-Арыкты жер алдына жашырышып, цементтеп салышкан. Ал ар кайсы жерлерде билинбестен жер алдынан пайда болуп турат. Анын үстүнө үйлөрдүн ичиндеги чарба жерлерин сугаруу үчүн мурункудай эле “чигири” деп аталган суу көтөрүүчү дөңгөлөктөр орнотулган. Каналдын боюнан орто кылымдардагыдай бекемделген жээктерди көрүүгө болот.

Бул жерде азыркы күнгө чейин ХХ кылымдын башындагы Фергана өрөөнү үчүн мүнөздүү болгон өзгөчө курулуштагы үйлөр сакталып калган. Жашырылган туюктары бар тар көчөлөр жашоо бир көз ирмемге токтоп калган эски шаардын сезимин берет. 

Ушундай ыңгайлуу короолордо дайыма жүзүмдөр өсүп турган, жүзүм дарактары көлөкө калка катары да кызмат кылган, ошондой эле мөмөлөрү биринчи кар түшкөнгө чейин үзүлбөгөн инжир жана курма өскөн. Короолордо кочкул сыя түстөгү райхандын чоң бадалдарынын жыты буркурайт. Оштун эски кварталдарынын кайталангыс жайлуулугун көрүү үчүн дарбазаны кагып, үй ээси менен салттуу түрдө саламдашуу жетиштүү.

2011-жылы Ош шаарынын мэриясы Сулайман-Тоону ЮНЕСКОнун Тарыхий-маданий мурастардын глобалдуу тизмесине киргизүү жөнүндө расмий сертификат алган. Келечекте калыбына келтирүү иштеринин алкагында бул көчөдөгү ар бир үйдө устаканалар ачылып, Ош жергеси бай болгон жоголуп бара жаткан кол өнөрчүлүк жандана баштайт.